🇵🇱 Dziedziczenie we Francji – zasady, podatki i sposoby optymalizacji

Dziedziczenie we Francji znacząco różni się od zasad obowiązujących w Polsce. Francuski system spadkowy jest jednym z najbardziej restrykcyjnych w Europie, szczególnie w zakresie ochrony spadkobierców ustawowych oraz opodatkowania spadków. Dla cudzoziemców – w tym Polaków posiadających nieruchomości we Francji – odpowiednie zaplanowanie sukcesji ma kluczowe znaczenie dla ochrony majątku i uniknięcia wysokich podatków.

Prawo właściwe – które przepisy mają zastosowanie?

Zgodnie z rozporządzeniem UE nr 650/2012, osoba posiadająca majątek we Francji może wybrać, czy do całości spadku ma być stosowane:

• prawo kraju jej obywatelstwa (np. polskie),

• czy prawo kraju zwykłego pobytu.

⚠️ Uwaga: Wybór prawa spadkowego nie oznacza automatycznie wyboru systemu podatkowego. Podatki od spadków nieruchomości położonych we Francji zawsze podlegają prawu francuskiemu, niezależnie od obywatelstwa spadkodawcy.

Francuski system dziedziczenia – najważniejsze zasady

1. Rezerwa spadkowa (réserve héréditaire)

Francuskie prawo chroni najbliższych spadkobierców (dzieci), gwarantując im określoną część majątku:

• 1 dziecko → 50% majątku

• 2 dzieci → ⅔ majątku

• 3 dzieci i więcej → ¾ majątku

Pozostała część to część swobodna, którą można dowolnie rozdysponować (np. na rzecz małżonka).

2. Dziedziczenie małżonka

Małżonek nie zawsze dziedziczy całość majątku. W przypadku posiadania dzieci:

• małżonek często otrzymuje prawo użytkowania (usufruit),

• dzieci otrzymują prawo własności (nue-propriété).

Brak odpowiedniego planowania może prowadzić do konfliktów oraz problemów z zarządzaniem nieruchomością.

Podatek od spadków we Francji

Francja stosuje jedne z najwyższych stawek podatku spadkowego w Europie, zależne od stopnia pokrewieństwa.

Kwoty wolne od podatku:

• dzieci: 100 000 € na rodzica na dziecko

• małżonek: 0 € podatku (pełne zwolnienie)

• rodzeństwo: ok. 15 932 €

• osoby niespokrewnione: 1 594 €

Stawki podatkowe:

• dzieci: do 45%

• rodzeństwo: do 45%

• osoby niespokrewnione: aż 60%

Dlatego brak planowania sukcesji może skutkować koniecznością sprzedaży nieruchomości w celu zapłaty podatku.

Jak optymalizować dziedziczenie we Francji?

1. Testament (testament français lub międzynarodowy)

Sporządzenie testamentu:

• pozwala wybrać prawo właściwe (np. polskie),

• umożliwia lepszą ochronę małżonka,

• ogranicza ryzyko sporów rodzinnych.

Rekomendowane jest sporządzenie testamentu u francuskiego notariusza, szczególnie przy posiadaniu nieruchomości.

2. Zakup nieruchomości w strukturze spółki (SCI)

SCI – Société Civile Immobilière to popularna forma optymalizacji:

• ułatwia przekazywanie udziałów zamiast nieruchomości,

• umożliwia stopniowe darowizny udziałów (z wykorzystaniem kwot wolnych),

• upraszcza zarządzanie majątkiem i sukcesję.

SCI jest często stosowana przez rodziny międzynarodowe i inwestorów.

3. Darowizny za życia (donation)

Francuskie prawo sprzyja:

• darowiznom stopniowym, odnawialnym co 15 lat,

• przekazywaniu nue-propriété przy zachowaniu prawa do użytkowania (usufruit) przez darczyńcę.

To jedno z najskuteczniejszych narzędzi redukcji podatku spadkowego.

4. Rozdzielenie własności i użytkowania na etapie zakupu (usufruit / nue-propriété)

Mechanizm ten pozwala:

• zachować prawo do korzystania z nieruchomości do końca życia,

• obniżyć podstawę opodatkowania,

• zoptymalizować przekazanie majątku dzieciom.

5. Odpowiedni ustrój majątkowy małżeński

Zmiana ustroju majątkowego (np. na communauté universelle z klauzulą attribution intégrale) może:

• zabezpieczyć małżonka,

• ograniczyć opodatkowanie,

• uprościć sukcesję.

Dlaczego warto zaplanować dziedziczenie we Francji?

✔ ochrona rodziny i małżonka

✔ ograniczenie podatków

✔ uniknięcie konfliktów

✔ zachowanie płynności finansowej

✔ ochrona wartości nieruchomości

Dziedziczenie we Francji bez planowania może być kosztowne i skomplikowane – szczególnie dla cudzoziemców.

Podsumowanie

Francuski system spadkowy wymaga indywidualnego podejścia, zwłaszcza gdy w grę wchodzą:

• nieruchomości,

• międzynarodowe rodziny,

• wysoka wartość majątku.

Optymalizacja dziedziczenia we Francji jest możliwa, ale wymaga współpracy z:

• notariuszem,

• doradcą podatkowym,

• specjalistą ds. nieruchomości i wealth management.